Генеративті жасанды интеллект контекстіндегі журналистік этика мәселелері: Қазақстан мен Қытай материалдары негізінде

Аңдатпа

Генеративті жасанды интеллект редакцияның күнделікті жұмысының бір бөлігіне айналып, жаңалықты жасап, тарату және ақпараттық контентке сенімнің қалыптасуына ықпал етуде. Алғашқы мәтін немесе мәтінді қайта жазуға, мультимедиалық өнім дайындауға көмектесетін құралдар контенттің шығуын тездеткенімен, деректерді тексеру, автор мен дереккөздерді көрсету, жауапкершілік, есеп беру, құпиялылық және жариялылыққа қатысты этикалық мәселелер туындайды. Бұл зерттеуде осындай мәселелердің Қазақстан мен Қытайдағы журналистік этика білімінде 2018-2025 жылдар аралығында қалай іске асырылып жатқаны қарастырылады. Салыстырмалы тақырыптық шолу арқылы ашық нормативтік құжаттар мен ресми хабарламалар, іріктелген медиа оқиғалар, фактчекинг ұйымдарының материалдары, білім беру бағдарламалары, силлабустар сияқты университеттік құжаттар талданады. Зерттеу нәтижелері бейімделудің әртүрлі жолдарын көрсетті. Қазақстанда дипфейктер мен дезинформация өзгерістерді редакциялық практика мен оқу орындарына тәжірибеге сүйеніп, біртіндеп енгізсе, Қытайда өзгерістер технологияны қолдануды ашық көрсету, таңбалау, базалық жазбалар жүргізу, тәуекелі жоғары материалдарды адамдарға тексерту сияқты ресми талаптар арқылы жүзеге асырылды. Екі контексте де этиканы оқыту ережелерді үйренуден бастап, төселіп, бағалауға болатын жұмыс дағдыларын қалыптастыруға бағытталған. Дегенмен, ымырашылдықтың жоқтығы мен шектен тыс қатаңдық тәуекелдері үйлеспейді.